Μιλτιάδης Κωνσταντίνου: Η ηθική της σχέσης Θεού-Ανθρώπου

Απόσπασμα:

π.Γεώργιος Φλωρόφσκι: Το περί Ανάστασεως κήρυγμα

Αναστάσιμη Λειτουργία στον Ι.Ναό αγ.Φιλοθέης

«...Το σώμα αποθνήσκει. Το σώμα είναι θνητόν. Δια την ψυχήν λέγομεν ότι είναι αθάνατος. Με τον θάνατον τερματίζεται μόνον η εξωτερική, ορατή, επίγειος, σωματική ζωή. Και όμως κατά μίαν προφητικήν εσωτερικήν παρόρμησιν λέγομεν πάντοτε με βεβαιότητα ότι αποθνήσκει ο άνθρωπος! Ο θάνατος διαλύει την υπόστασιν του ανθρώπου, έστω και αν τελικά η προσωπικότης του ανθρώπου δεν διαλύεται και η ψυχή του παραμένει αθάνατος. Το ζήτημα του θανάτου αφορά μόνον το σώμα του ανθρώπου, την σωματικότητα του ανθρώπου.

Ιδού όμως, ότι ο Χριστιανισμός διδάσκει όχι μόνον την μετά θάνατον αθανασίαν της ψυχής, αλλά και την ανάστασιν του σώματος. Το χριστιανικόν κήρυγμα περί της σωματικότητας του ανθρώπου μας φανερώνει, ότι η σωματικότης είναι η «απ'αρχής» και παντοτινή μορφή υπάρξεως του ανθρώπου και ότι τίποτα απολύτως από όσα έχει ο άνθρωπος δεν είναι ούτε «πρόσφυμα» ούτε ένα στοιχείον τυχαίον ή πρόσθετον. Η διδασκαλία αυτή ήτο ένα στοιχείον νέον, πολύ δυσπαράδεκτον. Δια τους Έλληνας όχι μόνον ο «λόγος του Σταυρού», αλλά και, όχι ολιγώτερον, ο «λόγος της αναστάσεως» ήτο «μωρία» και «σκάνδαλον».

Αυτό ωφείλετο εις το ότι ο ελληνικός κόσμος περιεφρόνει το σώμα όλο και περισσότερον. Έτσι το κήρυγμα της αναστάσεως μόνον να συγχύση και ταράξη τον αρχαίον άνθρωπον, που όλο και περισσότερον ονειροπολούσε την τελικήν και οριστικήν του μετενσάρκωσιν, ήταν δυνατόν, αφού η κοσμοθεωρία του μέσου Έλληνος των πρωτοχριστιανικών χρόνων απετελείτο από πολλά στοιχεία, επάνω εις τα οποία κυρίαρχον επίδρασιν είχαν αι ορφικαί και πλατωνικαί αντιλήψεις, και αφού εθεωρείτο ως «σχεδόν κοινώς αποδεκτόν» και «αυτονόητον» το ότι το σώμα ήτο «φυλακή», εις την οποίαν, κατά το ορφικόν «σώμα σήμα», ήτο αιχμάλωτον και κάθειρκτον το πεπτωκός πνεύμα. Αλλά ιδού, ότι όλως αντιθέτως ο Χριστιανισμός διδάσκει, ότι η αιχμαλωσία αυτή θα παραμείνει αιωνία και ακατάλυτος!...[...]

Μάριος Μπέγζος: Η ελευθερία ως τρόπος ύπαρξης της ζωής

Μέρος πρώτο

«Καίριο χαρακτηριστικό γνώρισμα της χριστιανικής θεολογίας της εποχής μας είναι ο ρεαλισμός με την έννοια ότι μετατοπίζεται το θεμέλιο της οντολογίας από την ανάγκη στην αγάπη και την ελευθερία. Αξιοσημείωτο είναι ότι η ανάγκη είναι πρωτίστως θεολογική κατηγορία του προχριστιανισμού. Μεταγενέστερα υιοθετήθηκε από την κλασική φιλοσοφία και επαναβιώθηκε κατά τους Ν. Χρόνους μέσω του εκκοσμικευμένου δυτικοευρωπαϊκού πολιτισμού. Αντιθέτως η ελευθερία ήταν ανέκαθεν η κατ'εξοχήν οντολογική βάση της χριστιανικής πίστης παρά τις ιστορικές επισκιάσεις (Ιερά Εξέταση) και τις περιστασιακές εξαιρέσεις (Γαλιλαίος, Μπρούνο) που δεν αναιρούν τον κανόνα και ούτε αίρουν την Ορθοδοξία. Ανάγκη και ελευθερία θεμελιώνουν  δυο τελείως ασύμπτωτες οντολογίες, η μεν πρώτη την εξωχριστιανική, η δε τελευταία τη χριστιανική.

Δημήτριος Τσελεγγίδης: Η χαρισματική Υιοθεσία

Ακολουθεί απόσπασμα

«Η χαρισματική υιοθεσία έχει οντολογικό περιεχόμενο και γι'αυτό διαφέρει ουσιωδώς από την υιοθεσία που γίνεται μεταξύ των ανθρώπων. Οι υιοθετούμενοι από τους ανθρώπους κοινωνούν μόνο στο όνομα αυτών που τους υιοθετούν. Δεν συνδέονται μ'αυτούς με καμιά πραγματική γέννηση. Στην οντολογική και χαρισματική υιοθεσία όμως υπάρχει αληθινή γέννηση και κοινωνία των υιοθετουμένων με το γεννήτορα τους. Έτσι οι υιοθετουμένοι πιστοί κοινωνούν όχι απλώς στο όνομα αλλά και στα ίδια τα πράγματα, κοινωνούν στο σώμα, το αίμα και την άκτιστη ζωή του Χριστού. 

Αλλά η χαρισματική υιοθεσία ως πραγματική γέννηση συνεπάγεται συγγένεια, η οποία δεν υπερέχει μόνο από τη συγγένεια που προκύπτει από τη θετή υιοθεσία των ανθρώπων αλλά και από τη συγγένεια που δημιουργείται από τη φυσική υιότητα που παρέχουν οι γεννήτορες, αφού οι γεννώμενοι χαρισματικώς είναι περισσότερο παιδιά του Θεού παρά των κατά φύση γονέων τους. Και αυτό γιατί οι υιοθετούμενοι πιστοί έχουν κοινά με το Χριστό όχι μόνο τα μέλη αλλά και τη ζωή.

Ανέστης Γ. Κεσελόπουλος: Η ποιμαντική εξατομίκευση

Η κοινή ανθρώπινη φύση αποτελεί έναν άξονα στη θεώρηση του ανθρώπου, όμως με κανένα τρόπο δεν σημαίνει οδοστρωτήρα που ισοπεδώνει το ανθρώπινο πρόσωπο. Ο άνθρωπος δεν θεωρείται ως άτομο, απλός αριθμός ή απρόσωπο τμήμα ενός συνόλου. Η Εκκλησία είναι κοινωνία προσώπων και όχι απρόσωπη μάζα θρησκευομένων ατόμων. Ο άνθρωπος ακόμα και στην κατάσταση της πτώσης, όσο και αν ζει ατομοκεντρικά, δεν χάνει ολότελα τον προσωπικό χαρακτήρα της υποστάσεως του, αφού είναι εικόνα του προσωπικού Τριαδικού Θεού. Είναι εξαιρετικά χαρακτηριστικός και αρκούντως πειστικός ο ύμνος εκείνος της εξόδιας ακολουθίας που υπογραμμίζει: «Εικών ειμί της αρρήτου δόξης σου, εί και στίγματα φέρω πταισμάτων».

Η αρχή του Σταυρού ως Μυστήριο αμαρτίας και ταυτόχρονα ως Μυστήριο Νίκης

Συνάντηση Ορθοδοξίας και Ελληνισμού

«Πραγματική τομή στην παγκόσμια ιστορία υπήρξε η συνάντηση του Χριστιανισμού, ως νέας δυνάμεως, που έμμελε να μεταστοιχειώσει πνευματικά και πολιτιστικά, αλλά και πολιτικά ακόμη, τον κόσμο, και του Ελληνισμού, ως τρόπου ζωής και σκέψεως. Η μεταφορά του Χριστιανισμού από το Ιουδαϊκό στο "ελληνικό" ή "εθνικό" περιβάλλον και η κατ'αυτόν τον τρόπο οικουμενικοποίηση του ευαγγελικού κηρύγματος συνετέλεσε στην εκ θεμελίων αναδόμηση και μεταμόρφωση ενός πολιτισμού, που υπήρξε η κορύφωση της πανανθρώπινης προόδου, που είχε συντελεσθεί από την πτώση μέχρι την Σάρκωση.

Είδωλο και Εικόνα

Μελέτη και εργασία πάνω στη σκέψη και το έργο του αγίου και Πατέρα της Εκκλησίας, Δαμασκηνού, αναφορικά με τις εικόνες.
 (Απόσπασμα)

Η Ιερουργία της ζωής και η διάκριση των Φύλων

«Το ιερατικό ήθος και αξίωμα του ανθρώπου, που πραγματώνεται στην ευχαριστιακή χρήση του κόσμου, ενοποιεί τη ζωή του ανθρώπου και τη ζωή του κόσμου, τη ζωή του Κτίστη και τη ζωή της κτίσης- δεν αφήνει περιθώρια για αποστάσεις και μερισμούς, γι'αυτό και φανερώνει και την υπέρβαση της διαίρεσης των ανθρώπων σε φύλα, της διαστολής του άνδρα από τη γυναίκα. Αυτό σημαίνει ότι το ιερατικό ήθος και αξίωμα δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο του ανδρικού φύλου· η ευχαριστιακή χρήση του κόσμου, που πραγματώνεται στο ίδιο το σώμα του ανθρώπου, ενοποιεί τα φύλα στην κοινή ιερουργία της ζωής.

Η Χαρά του Έρωτα

           Μια πρόσφατη εκπομπή που έλαβε μέρος στην ΕΤ1 αποτέλεσε αφετηρία κριτικής και εμπαθών χαρακτηρισμών με αποτέλεσμα να ενεργοποιηθεί η περιέργεια μου για το περιεχόμενο των «αφορισμένων», που με περισσή αυθάδεια πρόβαλαν τις επικίνδυνες απόψεις τους. Πρωταγωνιστές ο Σεβασμιώτατος Δημητριάδος Ιγνάντιος και ο π.Βαρνάβας. Πολλά και ποικίλα σχόλια ακολούθησαν το τέλος της εκπομπής με χαρακτηρισμούς όπως «νεονικολαϊτες», «αιρετικοί» κ.α.

Νίκος Νησιώτης - Εισήγηση κ. Μάριου Μπέγζου

Παρακολουθήστε την εισήγηση του Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής Αθηνών κ. Μάριου Μπέγζου, με θέμα «Πνευματική και επιστημονική διαδρομή του Ν. Νησιώτη», που εκφωνήθηκε στο Συνέδριο της σειράς: Θεολογικές Προσωπογραφίες ΙΙ, Νίκος Νησιώτης, ο Οικουμενικός Θεολόγος της Ορθοδοξίας, στο Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλίας, το Σάββατο 6 Απριλίου 2013.

Το Μυστήριο της Αναγέννησης

    Ένας από τους μεγαλύτερους θεολόγους του 20ού αιώνα είναι ο π.Γεώργιος Φλωρόφσκι (1893-1979). Σαγηνευμένος από τη γραφή του, την απαράμιλλη θεολογική σκέψη και την ακρίβεια πάνω σε δογματικά κεφάλαια πίστεως, παρακινούμαι για τη παρούσα δημοσίευση που αποτελεί απόσπασμα από το έργο του «Ανατομία προβλημάτων Πίστεως». 

Αρχαίο Βαφτιστήρι-Παναγιά Εκατοπυλιανή

Η Προς Εβραίους Επιστολή

      

Η ηθική αλλοτρίωση της σωτηρίας

Η περίπτωση των οφιτών

    

Ηθική της αυτονομίας και ήθος της ελευθερίας

       

Τα Τρία Αξιώματα του Χριστού

       «Ο Χριστός, ως σαρκωμένος Λόγος, δεν είναι μονάχα ο ίδιος ο άσαρκος Λόγος, που ενδημούσε στους Πατριάρχες και τους Προφήτες του Ισραήλ κατά τις θεοφάνειες, αλλά συγκεφαλαιώνει και ενωποιεί στο πρόσωπο του όλο το πεντόσταγμα της ιστορίας του περιούσιου λαού, όπου κυριαρχούσαν κατά βάση τρείς εξουσίες: η βασιλική, η προφητική και η ιερατική. Το χρίσμα στους βασιλιάδες, στους προφήτες και στους ιερείς έδινε το αξίωμα για μια διακυβέρνηση και καθοδήγηση του λαού. Ωστόσο τα τρία αυτά αξιώματα, του βασιλιά, του προφήτου και του ιερέα, δεν συνυπήρχαν πάντοτε, και όταν συνυπήρχαν δεν βρίσκοταν αυτονόητα σε μια αγαστή συμφωνία. Συνήθως η μια εξουσία αντιστρατευόταν την άλλη. Είναι πολύ γνωστοί οι πύρινοι λόγοι των προφητών εναντίον ασεβών βασιλιάδων και ιερέων. Σε αρκετές περιπτώσεις η προφητική γραμμή εκπροσωπούσε τη γνησιότητα της ιστορίας του περιούσιου λαού. Ο προφήτης Σαμουήλ μάλιστα, μεταφέροντας προς το λαό του μήνυμα του Θεού, ήταν κατηγορηματικά αντίθετος με το θεσμό της βασιλείας· οι βασιλιάδες μια μέρα, είπε στους Ισραηλίτες, θα ληστεύουν τα αγαθά σας και θα σας κάνουν δούλους. Και η κατοπινή μεταμέλεια σας δεν θα σας σώσει (Α' Βασιλ. 8,16-18).

Η των συμβόλων Αλήθεια

      
      Έχει επικρατήσει η άποψη ότι η λέξη σύμβολο δεν σημαίνει κάτι το πραγματικό αλλά έχει ταυτιστεί με το αντίθετο της πραγματικότητας.  Δηλαδή όπου υφίσταται η πραγματικότητα δεν υπάρχει ανάγκη συμβόλων και όπου υπάρχουν σύμβολα δεν υφίσταται πραγματικότητα. Το σύμβολο όμως δεν είναι απαραίτητο να μοιάζει με τη πραγματικότητα που συμβολίζει αλλά διενεργεί άλλες πτυχές που σκοπό έχουν τη μετοχή στη πραγματικότητα και τη μετάδοση της. «Η πραγματικότητα βιώνεται πάνω απ'ολα ως πλήρωμα του συμβόλου, και το σύνολο κατανοείται ως πλήρωμα της πραγματικότητας» (Ευχαριστία, π. Αλέξανδρος Σμέμαν). Με αυτά τα δεδομένα θα προχωρήσω με αρωγό της λειτουργικές μελέτες του κ. Σκαλτσή όπου και θα δούμε εμπεριστατωμένα να αναπτύσσεται η έννοια του συμβόλου καθώς και του συμβολισμού. 

Αγία Γραφή και Ιερά Παράδοση

           Μιά κακή αντίληψη, που μέστεψε και θέριεψε απο μια κακή κατηχητική αγωγή, ακόμη και σήμερα κάνει πολλούς ορθόδοξους Χριστιανούς, μεταξύ αυτών και δασκάλους θεολόγους, να πιστεύουν και να λένε πως η Αγία Γραφή και η Παράδοση είναι δύο ισότιμες πηγές, περίπου σαν κώδικες, που ρυθμίζουν την οργάνωση και τη ζωή της Εκκλησίας. Κοντά σ'αυτά κυριαρχούν κι αλλες παράδοξες απόψεις, έτσι ώστε να νομίζει κανείς πως οι κώδικες αυτοί έπεσαν απο τον ουρανό ή δόθηκαν ως κλειστές και τυποποιημένες εντολές, για να πορεύεται σωστά η Εκκλησία και ο κάθε Χριστιανός. Οι συγκεχυμένες αυτές απόψεις συντελούν πολύ εύκολα στην άλωση της εκκλησιαστικής συνείδησης απο κάθε διαβρωτική αίρεση. Άλλοτε η σιγουριά, που αισθάνονται αρκετοι βασισμένοι πάνω σ'αυτούς τους κώδικες, αποδεικνύεται πολύ εύθραστη με οποιαδήποτε αμφισβήτηση κύρους αυτών των πηγών απο επιστημονική και ιδεολογική πλευρά. Τότε χάνουν την ίδια την Εκκλησία απο τα μάτια τους.

Η Σωτηρία της Ψυχής στην Ελληνική Θεολογία (Μέρος τρίτο)

        «Τι είναι σχέση; Προς την κατεύθυνση ενός πατερικού θεολογικού ορισμού της σχέσης κινείται ο μαξιμιανός στοχασμός: «Σχετική ένωσις εστίν η τας διαφόρους γνώμας εις εν συνάγουσα θέλημα. Σχετική δέ διαφορά εστιν η το εν θέλημα γνώμης ετερότητι διατέμνουσα κίνησις» (PG 91,152 C.). Περαιτέρω διευκρινίζει: «Σχετική ένωσις εστι φιλική συνδιάθεσις η θελημάτων ομονοητική σύμπνοια και επίνευσις. Σχετική διαφορά έστι γνώμης ετερότης ή θελημάτων ανομοιότης ή διαίρεσις διαθέσεως» (PG 91,152 C.). Τα χωρία είναι εύγλωττα σε κάθε μή ανελλήνιστο αναγνώστη, γι'αυτό περιττεύει ο σχολιασμός εκ μέρους μας.